วิธีรับมือเมื่อสร้างบ้านแล้วถูก #ผู้รับเหมาโกง หรือ #ผู้รับเหมาทิ้งงาน

บ้านในฝันของหลายคนต้องกลายเป็นฝันร้าย เพราะผู้รับเหมาที่ไร้จรรยาบรรณ ขาดความรับผิดชอบ เบิกเงินล่วงหน้าแล้วหนี ทิ้งงาน ทำงานไม่เสร็จตามงวด หรือใช้วัสดุไม่ตรงสเปก

ปัญหาผู้รับเหมาทิ้งงาน หรือการโกงในรูปแบบต่างๆ เป็นเรื่องที่ทำให้เจ้าของบ้านเสียทั้งเงินและเวลา บทความนี้จะช่วยให้ท่านรู้ถึงสเต็ปการรับมือ และวิธีป้องกันเพื่อไม่ให้คุณต้องตกเป็นเหยื่อ

ทำไม "สัญญา" จึงสำคัญ

การจ้างก่อสร้างบ้านถือเป็น "สัญญาจ้างทำของ" แม้กฎหมายจะไม่ได้บังคับว่าต้องทำเป็นหนังสือ (ตกลงปากเปล่าก็มีผลสมบูรณ์) แต่ในทางปฏิบัติ การฟ้องร้องด้วยสัญญาปากเปล่าจะยากมาก เพราะการพิสูจน์ถึงข้อตกลงตามสัญญาปากเปล่าเป็นเรื่องที่ยาก ดังนั้นจึงควรทำสัญญาที่เป็นลายลักษณ์อักษรเพื่อป้องกันการโต้เถียงถึงความถูกต้องของข้อตกลงระหว่างกัน

รูปแบบการผิดสัญญาที่พบบ่อย

1. ทิ้งงาน หยุดทำงานทั้งที่งานยังไม่เสร็จ ขนเครื่องมือและคนงานออก ติดต่อไม่ได้

2. งานล่าช้ากว่ากำหนด มักเกิดจากสาเหตุที่ผู้รับเหมาขาดสภาพคล่อง หรือรับงานหลายที่ทำให้ต้องโยกคนงานไปทำ

3. งานชำรุดบกพร่อง/ไม่ได้มาตรฐาน เช่น ใช้วัสดุเกรดต่ำ (ผิดสเปก) หรือสร้างผิดแบบ

สัญญาณเตือนภัย! ข้ออ้างยอดฮิตก่อนผู้รับเหมาจะทิ้งงาน

• "ช่างชุดเก่ามีปัญหา กำลังหาช่างชุดใหม่" มักใช้เป็นข้ออ้างเพื่อดึงเวลา หรือโยกคนไปรับงานอื่น

• "วัสดุขาดตลาด ขอเบิกเงินงวดหน้าไปมัดจำของก่อน" เจตนาดึงเงินงวดหน้าทั้งที่งานเก่ายังไม่เสร็จ

• "หมุนเงินไม่ทัน ขอเบิกล่วงหน้าไม่งั้นไม่มีเงินจ่ายค่าแรงลูกน้อง" แสดงให้เห็นว่าผู้รับเหมาขาดสภาพคล่องรุนแรง ส่อแววทิ้งงานสูง

หากคุณเจอข้ออ้างเหล่านี้และงานมีปัญหา แนะนำ 6 สเต็ปการรับมือทางกฎหมาย ดังนี้

สเต็ปที่ 1: รวบรวมหลักฐานให้แน่นที่สุด

เตรียมสัญญาจ้างทำของ, เอกสาร BOQ (สำคัญมากใช้ตรวจสอบเทียบจุดต่อจุดว่าใช้วัสดุตรงสเปคหรือไม่), สลิปโอนเงินทุกงวด, ประวัติการแชท (Line/Facebook), รูปถ่ายหรือคลิปวิดีโอหน้างานปัจจุบัน และรายงานการตรวจบ้าน (ถ้ามี)

สเต็ปที่ 2: ระงับการจ่ายเงินงวดต่อไปทันที

"ห้ามใจอ่อนโอนเงินเพิ่มเด็ดขาด" เพราะโอกาสได้คืนแทบจะเป็นศูนย์

สเต็ปที่ 3: ส่งหนังสือบอกกล่าวทวงถาม (Notice)

ให้ทนายส่งหนังสือบอกกล่าวทวงถาม (Notice) เพื่อกำหนดระยะเวลาให้ผู้รับเหมาทำตามสัญญาให้เสร็จ หากพ้นกำหนดถือเป็นการ "บอกเลิกสัญญา"

สเต็ปที่ 4: แจ้งความหรือฟ้องศาล (คดีแพ่ง VS คดีอาญา)

จากประสบการณ์ที่ทำคดีมาพบว่าหลายกรณีเป็นความผิดอาญา ต้องดูเจตนาและพฤติการณ์เป็นสำคัญ แบบไหนเป็นคดีแพ่ง แบบไหนเป็นคดีอาญา ขอยกตัวอย่างให้เห็นภาพดังนี้

• คดีแพ่ง (ผิดสัญญาจ้างทำของ):

o มีการซื้อของ ขนของเข้าหน้างานจริง ทำจริงแต่ทำไม่เสร็จแล้วติดต่อไม่ได้ (ผู้รับเหมาทิ้งงาน)

o สร้างเสร็จแล้วแต่งานไม่ได้มาตรฐาน ผิดสเปกหรือมีจุดบกพร่อง (แต่หากผิดสเปกในส่วนโครงสร้างที่สำคัญและไม่สามารถเห็นได้ด้วยตา เคยมีกรณีที่พบว่าใช้เหล็กในขนาดที่ต่างจากสเปกมากทั้งหลังแบบนี้ถือเป็นการฉ้อโกง)

• คดีอาญา (ฉ้อโกง มีโทษจำคุกสูงสุด 3 ปี หรือปรับสูงสุด 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ):

o หลอกให้โอนเงินมัดจำก้อนแรกแล้วหายไปเลย ไม่มีแม้แต่การซื้อวัสดุอุปกรณ์เข้าหน้างาน แบบนี้ถือว่ามีเจตนาโกงมาแต่แรกเข้าข่ายฉ้อโกง

o ผู้รับเหมาไม่มีความรู้ไม่ได้ประกอบวิชาชีพในการก่อสร้าง หรือใช้ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพของผู้อื่นมาแอบอ้าง

สเต็ปที่ 5: ประเมินความเสียหายก่อนจ้างช่างใหม่

ให้บริษัทที่รับตรวจมาประเมินหน้างานเทียบกับ BOQ ว่าผู้รับเหมาทำงานได้กี่ส่วน เบิกเงินเกินไปเท่าไหร่ เพื่อใช้ตัวเลขนี้เป็นหลักฐานฟ้องเรียกเงินส่วนต่างคืน หรือประเมินว่าผู้รับเหมาทิ้งความเสียหายต้องเสียค่ารื้อถอนหรือแก้ไขเท่าไหร่ เพื่อใช้เป็นฐานตัวเลขในการเรียกค่าเสียหาย

สเต็ปที่ 6: ฟ้องเรียกร้องอะไรได้บ้าง?

• เรียกเงินค่าจ้างจากผู้รับจ้างคืนกรณีผู้รับจ้างทิ้งงาน

• ค่าปรับหรือเบี้ยปรับส่งมอบงานล่าช้า

• ค่าเสียหายกรณีงานที่รับจ้างชำรุดบกพร่อง

• ค่าขาดประโยชน์จากการใช้ทรัพย์ เนื่องจากการผิดสัญญา

• ค่าขาดโอกาสทางการค้า เช่น ก่อสร้างร้านอาหารหรือศูนย์การค้าล่าช้า

• ค่าเสียหายจากการแก้ไขแบบก่อสร้างให้เป็นไปตามสัญญา

• ค่าเสียหายที่เพิ่มขึ้นจากการจ้างผู้รับเหมารายใหม่ กรณีผู้รับเหมาเดิมละทิ้งงาน หรือไม่ก่อสร้างตามแบบ เพราะผู้รับเหมารายใหม่จะต้องแก้ไขซ่อมแซมรื้อถอน

• ค่าเสียหายเชิงลงโทษ เนื่องจากคดีที่ผู้ว่าจ้างฟ้องผู้รับเหมาเป็น #คดีผู้บริโภค ซึ่งกฎหมายให้ความคุ้มครองแก่ผู้ว่าจ้างในฐานะผู้บริโภคเป็นพิเศษ และเปิดโอกาสให้ศาลสามารถกำหนด “ค่าเสียหายเพื่อการลงโทษ (Punitive Damages)” เพิ่มเติมจากค่าเสียหายตามจริงได้ เช่น ในกรณีที่ผู้รับเหมาจงใจไม่ปฏิบัติตามสัญญาก่อสร้างอาคารพิพาทมาตั้งแต่ต้น ถือว่ามีเจตนาเอาเปรียบผู้บริโภคโดยไม่คำนึงถึงความเสียหายที่เกิดขึ้น และเป็นการฝ่าฝืนต่อความรับผิดชอบในฐานะผู้มีอาชีพหรือธุรกิจอันย่อมเป็นที่ไว้วางใจของประชาชน (ฎ.6542/2567)

ทริคสำคัญจากทนาย (ป้องกันก่อนโดนโกง):

1. แบ่งงวดเงินตาม "เนื้องานที่ทำเสร็จจริง" และต้องกำหนดเวลาการทำงานในแต่ละงวดไว้ให้ชัดเจน โดยมีแนวทางการแบ่งงวดงานและค่าจ้างที่จ่ายในแต่ละงวดดังนี้

o งวดที่ 1: ตีผัง ปักหมุด เคลียร์พื้นที่ (5%)

o งวดที่ 2: งานโครงสร้าง คสล. พื้น บันได (25-30%)

o งวดที่ 3: งานโครงหลังคา มุงหลังคา (10%)

o งวดที่ 4: งานก่อ ตั้งวงกบ ฉาบ (15-20%)

o งวดที่ 5: งานฝ้าเพดาน (5%)

o งวดที่ 6: งานไฟฟ้า (5%)

o งวดที่ 7: ตกแต่งพื้น (5-10%)

o งวดที่ 8: งานประปา สุขาภิบาล สุขภัณฑ์ (5%)

o งวดที่ 9: ติดตั้งประตูและหน้าต่าง (7%)

o งวดที่ 10: งานสี (7%)

o งวดที่ 11: เก็บงาน ทำความสะอาด (5%)

2. รีบดำเนินการก่อนหมดอายุความ

o ฟ้องเรื่องความชำรุดบกพร่อง อายุความ 1 ปี นับแต่พบความชำรุดบกพร่องนั้น (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 601)

o ฟ้องเรียกเงินคืนจากการทิ้งงานหรือผิดสัญญา มีอายุความ 10 ปี

3. เรียกเก็บเงินประกันผลงาน ควรมีการเรียกเก็บเงินประกันผลงาน 5-10% ของเงินค่าจ้างทั้งหมด ซึ่งมี 2 รูปแบบที่นิยม แบบแรกคือให้ผู้รับเหมาวางเงินเป็นก้อนก่อนเริ่มงาน แบบที่สองคือหักจากค่าจ้างในแต่ละงวด

4. ทำ BOQ เสมอ ควรให้ผู้รับเหมาจัดทำใบแสดงรายการวัสดุ (BOQ) ประกอบสัญญาทุกครั้ง

5. สงวนสิทธิค่าปรับ หากงานเสร็จล่าช้า ขณะรับมอบงานต้องแสดงเจตนาที่จะเรียกเบี้ยปรับด้วย หากรับมอบงานเฉยๆ โดยไม่ทักท้วง จะฟ้องเรียกค่าปรับภายหลังไม่ได้ (ฎ.3012/2552)

6. ตรวจสอบประวัติของผู้รับเหมาก่อนจ้าง เช่น ขอดูทะเบียนพาณิชย์หรือหนังสือรับรองบริษัท ดูผลงานที่ผ่านมา ขอรายชื่อลูกค้าที่เคยว่าจ้างเพื่อสอบถามโดยตรง และควรตรวจสอบฐานะทางการเงินของผู้รับเหมา เช่น การตรวจสอบจากงบดุลของบริษัทที่ประกาศในเว็บไซต์ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า(https://datawarehouse.dbd.go.th) เพื่อประเมินถึงความมั่นคงทางการเงินของผู้รับเหมา รวมถึงว่าหากต้องมีการฟ้องคดีกันแล้วผู้รับเหมาจะมีทรัพย์สินเพียงพอที่เราจะบังคับคดีได้

-----------------------------------------

หากท่านกำลังเจอปัญหาผู้รับเหมาทิ้งงาน เบิกเงินแล้วหาย หรืองานไม่ได้มาตรฐาน ไม่รู้จะเริ่มต้นยังไง หรืออยากให้ทนายช่วยส่ง Notice เพื่อให้ผู้รับเหมากลับมาทำงาน ติดต่อเราได้ที่

สำนักงานทนายความ วี อาร์ วัน ลอว์เฟิร์ม

Line : @werone โทร : 083-9851829

-----------------------------------------

หากเห็นว่าบทความนี้มีประโยชน์ กรุณากด Like กด Share เป็นกำลังใจให้ทนาย และหากมีข้อสอบถามเพิ่มเติม สามารถ Comment หรือส่งข้อความ Inbox มาปรึกษาได้ครับ

-----------------------------------------

บทความโดย ทนายธวัชชัย บุตรศรีคุ้ย